Historia

 

GENEZA POWSTANIA

 

   Powstanie pułku nierozerwlnie wiąże się z poczatkami formowania pierwszych oddziałów Wojska Polskiego  na terenach Rzeczpospolitej po zakończeniu  I wojny światowej i przyjeciu władzy cywilnej i wojskowej przez naczelnika Józefa Piłsudskiego.

   W momecie kiedy było już wiadomo że państwa centralne doznały klęski a w Rosji trwa wojna domowa wszystkie osrodki tworzacego się państwa polskiego przystapiły  w pierwszej kolejnosci do organizacji  oddziałów Wojska Polskiego. Jeszcze 27 października jeden z osrodków władzy jakim była Rada Regencyjna wydał dekret o przystąpieniu do formowania narodowej armii regularnej na podstawie Tymczasowej Ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej.

     Na jego podstawie w dniu 29 października 1918 na posiedzeniu Rady Ministrów Rady Regencyjnej postanowiono o podziale Królestwa Polskiego na okręgi wojskowe. Teren ten nie do końca obejmpował cały zakres ziem znajdujących sie w rekach armii niemieckiej gdyż Białystok był uważny przez niemców jako jedna z dróg  ewakuacji niemieckich jednostek z frontu wschodniego. Powodem tego był fakt iz , Główną arterią komunikacyjną Ober-Ostu była linia kolejowa Grajewo- Białystok-Brześć-Kowel-Równe-Kijów.

Przewidujac potrzebę obrony interesów polskich na terenach odwrotu armii Ober - Ostu w łapach nad Narwią powstaje 17 listopada 1918 Dowództwo Okręgo Wojskowego - Białystok, które jak wcześniej powstałe miał za zadanie sformowania pułku piechoty. 

                Ponadto Marszałek Piłsudski W dniu 26 listopada 1918 roku rozkazem Nr 1132/I rozkazuje gen. Wacławowi Iwaszkiewiczowi zorganizowanie Dywizji Litewsko- Białoruskiej w celu opanowania terytoriów Kresów Wschodnich w związku z wycofywaniem się z nich jednostek niemieckich.

 

ZIEMIA BIAŁOSTOCKA KOLEBKĄ PUŁKU.

    Białystok nadal pozostaje w rękach niemieckich i dlatego też Łapy staja się miejscem narodzin okręgowego pułku piechoty, gdyż tam zorganizowano pierwsze biuro werbunkowe do którego zgłaszaja sie ochotnicy z Białegostoku i okolic.Trzon kadry oficerskiej stanowia oficerowie I i II Korpusu wschodniego, polacy z armii rosyjskiej a także oficerowie i podoficerowie z Legionów Polskich.

   Po zorganizowaniu pierwszych trzech kompani piechoty, częsciowo kompani CKM oraz kompani technicznmej, plutonu łączności i plutonu zwiadu konnego postanowiono powiekszyć powstałe oddziały o formacje ochotnicze z Białorusi  tzw oddziały " Samoobrony".
  Oddziały " Samoobrony"  powstawały na terenach zamieszkałych przez ludnośc polską  ze spływajacych z niewoli niemieckiej i rosyjskiej jeńców polskich. Dowództwo nad powstałym związkiem w Łapach objął z rozkazu Piłsudskiego  płk Marian Zegota - Januszajtis który w dniu 8 grudnia 1918 r. przekazuje dowództwo tworzonej jednostki pułkownikowi Stefanowi Pasławskiemu. On też staje się pierwszym dowódcą utworzonego oficialnie 16 grudnia 1918 r. BIAŁOSTOCKIEGO PUŁKU STRZELCÓW.

 

                                            Pierwszy dowódca Białostockiego Pułku Strzelców -  Stefan PASŁAWSKI.

                                          Zdjęcie z okresu późniejszego niemniej widoczna na zdjeciu jest odznaka 79pp.

     Dowódcą nowopowstałego I Batalionu zostaje porucznik Stefan Lewicki aDowódcą II Batalionu  późniejszy wieloletni dowódca pułku purucznik Marian TURKOWSKI. Trudnosci związane z umundurowaniem, uzbrojeniem i wyposażeniem pułku zostały usunięte dzieki wydatnej pomocy ludnosci polskiej tworzacej " Komitet Obrony Kresów" oraz w wyniku nocnych wypadów  na cofajace sie niemieckie oddziały kwatermistrzowskie.

    W dniu 18 lutego 1919 roku grupa bojowa płk Dziewulskiego w składzie którego jest Białostocki Pułk Strzelców zajmuje opuszczony przez Niemców Białystok.  Wkraczajace wojsko zostaje owacyjne witane przez mieszkańców miasta którzy takze ochotniczo wypełniają braki etatowe pułku.

                           Wkraczajace wojska polskie do Białegostoku owacyjnie witane prez jego mieszkańców.

  Pułk po uzupełnieniu stanów i krótkim pobycie w mieście wraz z innym oddziałami Dwwizji Litewsko Białoruskij  kieruje się na tereny opuszczane przez wojska ober- ostu w wynku czego dochodzi do pierwszych starć z oddziałami armii bolszewickiej, w ynkiu czego powstaje powoli nowy front w walce o wolnosc i kształt granic Rzeczpospolitej.

 

DZIAŁANIA PUŁKU na lini demarkacyjnej oraz w czasie Wojny Polsko - Bolszewickiej 1919-1920.

   Pod koniec lutego 1919 roku podjeta zostaje ofensywa Dywizji Lit-biał w celu osiagniecia dobrych  lini obronnych w oparciu o linię okopów niemieckivch  na rzekach Niemen i Szczara. 2 marca zostaje zdobty SŁONIM którego Bolszewicy nie zamirzaja oddać bez walki. Powstaje wówczas tzw. " Front rzeki Szczary" nad którym leży Słonim. W celu wzmocnienia sił na ta linię do sił pułku przybywa z Białegostoku III kompania z plutonem CKM pod dowództwem por. Krajewskiego.  Pułk nie działa jako zwarty związek ze względu na swój nadal niepełny stan etatowy i z tego powodu jego pododziały  są częścia poszczególnych grup taktycznych w celu maksymalnego przygotowania obrony przed spodziewanym kontruderzeniem bolszewickim.

 W dniu 9 marca zaraz po przybyciu wspomnianej kompanii dochodzi do walk a przeciwnikiem okazuje się 4 warszawski pułk strzelców armii bolszewickiej który zlożony jest w duzej cześci z polaków- komuniostów.  Silne i zaprawione w bojach oddziały bolszewickie przechodzą przez błota Szczary i z zaskoczenia wchodzą do miasta zajętego przez nowoprzybyłe pododziały nieznajace miasta.

  Opanowanie sytuacji   należy wówczas zawdzięczać por. Krajewskiemu którego III kompania ( szczególnie I Pluton)  po dwukrotnym ataku zdobywa most na Szczarze i wspiera ogniem ckm działania pododziałów minskiego pułku piechoty w wynku czego w godzinach nocnych 10 marca odziały bolszewiockie w popłochu wycofuja się z mista.  W wyniku działania patrolu ze wpomnianej kompanii w dniu następnym udaje sie po krótkiej walce zdobyć  1 km, 38 skrzyń granatów i 4 jeńców.

                Do  dnia 9 kwietnia do Słonimia przybywa większośc oddziałów pułku, które do tej pory stacjonowały w Wołkowysku. W dniu 15 kwietnia pułk ponownie podzielony na dwie części  w ramach poszczególnych grup prowadzi  działania zaczepne w kierunku na Baranowicze i Nowogródek.

                I Batalion z powodzeniem prowadzi walki pod Cieszwolą i Stołpowiczami  z przewazajacymi wojskami przeciwnika. W walkach tych bierze wówczas ppor. Nikodem Sulik jako dowódca  pododziału zwiadowczego - późniejszy dowódca 5  Kresowej Dywizji Piechoty walczacej pod Monte Cassino.

Po zajęciu Baranowicz wraz z oddziałami  Grodzieńskiego pułku piechoty I Batalion zajmuje linię okopów niemieckich na odcinku Horodyszcze.

  Zdjęcie wraz z opisem z ksiązki " 79 pp strzelców słonimskich" zespołu pod kierownictwem Jana WIDLICKIEGO

                W walkach w rejonie Baranowicz odznaczył sie starszy strzelec Ksawery Nalewajko który pomimo czterech postrzałów w ręce i nogi przez godzinę z poświęceniem powstrzymuwał dwukrotnie wieksze oddziały bolszewików.  Za czyn ten został odznaczony krzyżem Virtutii militarii klasy V.

   II Batalionpod dowództwem por. Mariana Turkowskiego  w tym czasie prowadził boje pod Nowojelnia i Nowogródkiem . Pomimo dobrych pozycji obronnych zajmowanych przez bolszewików oraz silnego oporu oddziały polskie zajęły miasto gdzie na stacji kolejowej odkryto duże składy granatów ręcznych , granatników, duże zapsay amunicji i sprzętu saperskiego.  Grupa w składzie był II batalion roszyła na Nowogródek. Dzięki obejściu miasta od pólnocy  przez 4 kompanię  i zajeciu wzgórza Mendoga panujacego nad okolicą doprowadzono do otoczenia przeciwnika i odejcia jego powaznie pobitych sił do Puszczy Nalibockiej.

  Po tych walkach II batalion został zluzowany i opuścił skład grupy Kowieńskiego Pułku Strzelców  dowodzonego przez mjr. Zawistowskiego i połączył się z resztą pułku pod Horodyszczą.

Dowódca grupy w związku z odejsciem II batalionu wydał rozkaz w którym czytamy:

                " Uwazam za swój obowizek słuzbowy wyróżnić dowódcę batalionu porucznika Mariana Turkowskiego oraz porucznika Wincentego Polichrowskiego i podporucznika Aleksandra Drzewieckiego. Musiałbym wymienić jeszcze całą listę zasługujacych na to wyróżnienie. Uczyniłem to też w sprawozdaniu bojowym  do dowództwa dywizji. Zaz jeszce dziękuję zołnierzom za dzielną i ofiarną pracę." (-) Zawistowski , major, dowódca pułku

  W czasie przebywania oddziałów pułku na lini okopów niemieckich w skład pułku włączono batalion strzelców Milicji Ludowej z Beniaminowa który zwany był w dywizji " segenalczykami" ze względu iż, żołnierze tego batalionu posiadali czarne płaszcze. Batalion ten w walkach poniósł straty w ludziach m.in. w wyniku owego umundurowania. W jednym z wypadów batalionu śmierc ponióśł jego dowódca por. Bolesław OSTROWSKI, któergo stanowisko następnie objął por. Bolesław ZAWADZKI.

 

 

 

 

 

                             5 kompania z pl CKM ( II Batalion BPS) w akcji bojowej na miejscowość Mir - 1919r.

                                 Płk Stefan PASŁAWSKI- Dowódca Białostockiego Pułku Strzelców w rozmowie

                                                   z oficerami na przedmosciu Borysowa- jesień 1919r.

 

 

                                     Rozładunek bagażu dowództwa Pułku na stacji kolejowej w Borysowie.

       Wieś -las Brusy koło Borysowa nad Berezyna w Październiku 1919r. Żołnierze 2 kompanii CKM Białostockiego Pułku Strzelców pod kierownictwem dowódcy kompanii por. Jana SZAFRANKI ( Stojacy z prawej strony na podwyższeniu) buduja ziemiankę. Pułk w tym czasie wchodził w skład 2-giej Dywizji Legionów. 20 stycznia 1920 r. oddziały pułku zostały zluzowane i wyjechały na linię demarkacyjna polsko-litewską, odchodzac ze składu 2-giej Dywizji legionów. Pieknie zbudowane ziemianki pułk przekazał towarzyszom broni z 2 DPiech Leg.

 

                                               Słonim ok. roku 1916 w czasie okupcji wojsk niemieckich

                    Pododdziały Białostockiego pułku strzelców w czasie  obchodów święta Konstytucji 3 maja 1791r

                                                                                - 3 maja 1920r.  w Słonimiu.

OKRES MIĘDZYWOJENNY:

Po zakończeniu działań wojennych pułk wszedł w skład nowo utworzonej 20 DP.

Pułk otrzymał nr 79 i a cała jego oficialna nazwa to 79 pułk piechoty strzelców słonimskich im. Hetmana Lwa Sapiehy.

  Skład i dyslokacja 20 DP w poczatkowym okresie był nastepujacy( źródło -Wikipedia):

  • Dowództwo 20 DP w Słonimie
  • 78 Pułk Piechoty w Baranowiczach
  • Kadra Batalionu Zapasowego 78 Pułku Piechoty w Brześciu
  • 79 Pułk Piechoty w Słonimie
  • 80 Pułk Piechoty w Słonimie
  • 20 Pułk Artylerii Polowej w Prużanach

Początkowo stacjonował w Pruszkowie później w Pomiechówku następnie przeniesiony został do Prużan i Berezy Kartuskiej        (gdzie stacjonował 10 miesięcy) .

        Pododdziałuy 79 pp biorace udział w uroczystej mszy polowej z okazji rocznicy konstytucji 3 maja 1791r

                                                                    - Pomiechówek 3 maja 1921r.

w dniu  20 kwietnia 1922roku marszem pieszym poprzez Mereczowszczyznę Kosciuszkowską przeszedł na stały postój do słonimia który stał się jego ostatnim garnizonem do wrzesnia 1939r.

 

      Zdjecie z 1916 r przedstawiajace koszary wraz z Cerkwią wybudowane w latach 1884-1886 dla carskiego Szujskiego Pułku Piechoty. W tych koszrach w latach 1922-1939 stacjonowały 2 pułki piechoty 79 i 80 pp.         79 pp stacjonował w niewidocznej lewej czesci koszar od strony koscioła, a 80pp na prawo. W roku 1923 koszary i cerkiew zostały przebudowane ogrodzone i uporzadkowane. Widoczny kościól stał się kościołem garnizonowym. Widoczna przed kościołem kapliczka została wybudowana przez katolików w roku 1782 - jeszcze przed rozbiorem Polski przy drodze ze Słonimia na Żyrowice. W 1922 zostala ona odrestaurowana przez społeczeństwo miasta i przybyłe do Słonimia Wojsko Polskie.

 

15 lipca 1923 roku gen. Szeptycki w Słonimiu nadaje 79 pułkowi sztandar.

 

W kampanii wrześniowej kluczowe zadanie w obronie północnej granicy państwa powierzono 20 DP ( w opinii niemieckich dowódców 20 DP nosiła nazwę opinię "żelaznej dywizji") 79 pułk otrzymał do obrony odcinek o szerokości frontu wynoszący 10 km i przebiegał on: lewe skrzydło oparte było o prawe obrzeza błot Niemyje, a prawe skrzydło dochodziło do miejscowości Rudno - Jeziorowe. Na linii obrony 79 pułku miało być wybudowanych 30 bunkrów żelbetonowych. Do wybuchu wojny wybudowano jedynie 5. Dowódcą 79 pułku był wówczas ppłk dypl. Konstanty Zaborowski. Pułk toczy bohaterskie boje w pod Rzęgnowem, Żaboklikiem i Nosarzewem. Przypadło mu także zabezpieczenie całej 20 DP w momencie jej wycofywania z pod Mławy. Szlak bojowy pułk zakończył podczas obrony Warszawy.

Dowódcy pułku

  1. ppłk Stefan Pasławski od 16. XII. 1918 do 23. VI. 1920
  2. ppłk Izydor Modelski od 23.VI.1920 do 25.VII.1920
  3. ppłk. Izydor Szulc od 26.VII.1920 do 19.IX.1921
  4. płk Marian Turkowski od 19. IX. 1921 do 9.VII.1933
  5. płk dypl. Tadeusz Trapszo od 9.VII.1933 do 1.III.1937
  6. płk dypl. Józef Englicht od 1.III.1937 do 23.III.1939
  7. płk dypl. Konstanty Zaborowski od 23.III. 1939 do końca września 1939 roku

Ostatnio na forum



Współpracują z nami

Losowe zdjęcie

Facebook

Husaria przed pałac